Surah Al-Hujuraat · Ayah 12·Madanī

12

ٱلَّذِينَ مِّنَ إِنَّ وَلَا وَلَا أَن إِنَّ ﴿١٢﴾

Translation

Saheeh International

O you who have believed, avoid much [negative] assumption. Indeed, some assumption is sin. And do not spy or backbite each other. Would one of you like to eat the flesh of his brother when dead? You would detest it. And fear Allah; indeed, Allah is Accepting of repentance and Merciful.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

غیبت؛ از بزرگ‌ترین گناهان

سرمایة بزرگ انسان در زندگی» حیثیت و آبرو و شخصیت اوست و هر چیز آن را به خطر بیندازده مانند آن است که جان او را به خطر انداخته باشد؛ بلکه گاه ترور شخصیت., از ترور شخص مهم‌تر محسوب می‌شود» آبروی برادر مسلمان» همچون گوشت تن او است و تعبیر به مُرده به خاطر آن است که «غیبت» در غیاب افراد صورت می‌گیرد که همچون مردگان قادر به دفاع از خویشتن نیستند و این ناجوانمردانه‌ترین ستمی است که ممکن است انسان بر برادر خود بکند. در روایات» تعبیرات بسیار تکان‌دهنده‌ای در این زمینه دیده می‌شود. پیامبر(ص) فرموده است: «درهمی که انسان از ربا به دست می‌آورد. نزد خدا از سی و شش بار زنا بزرگ‌تر است و از هر ربا بالاتر» ریختن آبروی مسلمان است.» این مقایسه به خاطر آن است که زنا هر اندازه زشت باشدء جنبة حق‌الثه دارد؛ ولی رباخواری و از آن بدتر» ریختن آبروی مردم» جنبة حق‌الناس دارد. در حدیث دیگری از همان حضرت می‌خوانیم: «تأثیر غیبت در دین مسلمان, از تأثیر خوره در جسم او سریع‌تر است.» این تشبیه نشان می‌دهد که غیبت همانند خوره که گوشت تن را می‌خورد و متلاشی می‌کندء به سرعت ایمان انسان را بر باد می‌دهد.! در روایتی تکان‌دهنده از امام سجاد(ع) آمده است: از غیبست به شدت پرهیز کنید که غیبت. خوراک سگ‌های جهنم است.» معنای غیبت این است که در غیاب کسی سخنی گویند که عیبی از عیوب او را فاش کند؛ جسمانی باشد یا اخلاقی؛ در اعمال او باشد یا در سخنانش و حتی در آموری که مربوط به اوست؛ مانند لباس» خانه» همسر و فرزندان و مانند اینها. البته همةٌ اینها در صورتی است که این صفات در طرف باشد؛ اما اگر صفتی اصلاً وجود نداشته باشدء این کارء» «تهمت» است که گناه آن به مراتب شدیدتر و سنگین‌تر است. از اینجا روشن می‌شود که عذرهای عوامانه‌ای که بعضی برای غیبست می‌آورند» پذیرفته نیست. مثلاً گاهی غیبت‌کننده می‌گوید: این غیبت نیست؛ بلکه صفت اوست؛ در حالی که اگر صفتش نباشدء تهمت است و نه غیبت. یا این که می‌گوید: این سخنی است که در حضور او نیز می‌گویم؛ در حالی که گفتن آن سخن» پیش روی طرفء نه تنها از گناه غیبت نمی‌کاهد به خاطر آزردن اوء گناه سنگین‌تری محسوب می‌شود. ذکر این نکته نیز لازم است که در برخی مواردء غیبت کردن جایز است؛ از جمله این که گاه کسی در مقام مشورت - مثلاً برای انتخاب همسر یا شریک در کسب و کار و مانند آن - سوّالی از انسان می‌کند. در اینجا امانت در مشورت ایجاب می‌کند که اگر عیوبی از طرف سراغ دارد» بگوید که مبادا مسلمانی به دام بیفتد. البته کسی که آشکارا گناه می‌کند» از موضوع غیبت خارج است و اگر گناهی را که آشکارا انجام می‌دهد؛ پشت سرش بازگو کنند ایرادی ندارد. باید توجه داشت که گوش دادن به غیبت و حضور در مجلس غیت نیز حرام است؛ بلکه طبق برخی از روایات» بر مسلمانان واجب است که از حیثیت مسلمانی که غیبت او می‌شود. دفاع کنند."؟