Surah Al-A'raaf · Ayah 188·Makkī

188

لَّآ وَلَا إِلَّا مَا وَلَوْ مِنَ وَمَا إِنْ أَنَا۠ إِلَّا ﴿١٨٨﴾

Translation

Saheeh International

Say, "I hold not for myself [the power of] benefit or harm, except what Allah has willed. And if I knew the unseen, I could have acquired much wealth, and no harm would have touched me. I am not except a warner and a bringer of good tidings to a people who believe."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

آگاهی غیبی پیامبران؛ موهبتی خدایی

پاره‌ای از کسانی که مطالعات محدودی دارند و تنها با توجه سطحی به یک آیه و بدون در نظر گرفتن یات دیگر قرآن - و حتی قرایسی که در خود آن آیه وجود دارد - داوری می‌کنند. این آیه را دلیل بر نفی علم غیب به طور مطلق از پیامبران دانسته‌اند؛ در حالی که این آّیهء علم بالذات و مستقل را از پیامبر(ص) نفی می‌کند؛ همان‌گونه که مالکیت هرگونه سود و زیان را به طور مستقل از آنها نفی کرده است؛ با این که شک نیست که هر انسانی مالک سود و زیان‌هایی برای خود و دیگران است. بنابر این» جملةٌ اول این آیه که می‌فرماید «بگو من مالک سود و زیان خویش نیستم مگر آنچه را خدا بخواهد» گواه روشنی است بر این‌که هدفء» نفی مالکیت سود و زیان یا نفی علم غیب به طور مطلق نیست؛ بلکه هدف. نفی استقلال است. به تعبیر دیگرء پیامبر(ص) از خودش چیزی نمی‌داند؛ بلکه آنچه را که خدا از غیب و اسرار جهان در اختیارش گذاشته استء» می‌داند. در آیات ۲۶ و ۲۷ سور جن می‌خوانیم:«عالم الفیب فلایظهر علی غیبه احداً الا من ارتضی من رسول» (خداوند از تمام امور پنهانی آگاه است و هیچ کس را از علم غیب خود آگاه نمی‌سازد مگر پیامبرانی که مورد رضایت او هستند). عقل نیز ثابت می‌کند که پیامبر و امامان(ع) بدون آگاهی بر بخش‌هایی از اسرار غیب نمی‌توانند مأموریت خود را به طور کامل انجام دهند. توضیح این‌که ما می‌دانیم که دایرهٌ مأموریت پیامبران و امامان(ع) بسیار گسترده بوده است؛ چه از نظر زمان و چه از نظر مکان. به ویژه در مورد رسالت پیامبر(ص) و امامت امامان(ع) این مأموریت» جهانی و جاودانی است؛ یعنی هم تمام روی زمین را شامل می‌شود و هم تمام زمان‌ها را تا دامنة قیامت در بر می‌گیرد. یا کسی که مئلاً استاندار استانی باشد» می‌تواند مأموریت خود را در آن استان بدون آگاهی از اوضاع مردم استان و امکانات منطقه و امتیازات و محرومیت‌های آنها انجام دهد؟ بی‌شک قادر نیست.با این حال چگونه پیامبری که مبعوث به تمام مردم دنیا تا دامنة قیامت استء می‌تواند رسالت خویش را بدون آگاهی از وضع جهان تا آخرین روز مأموریتش انجام دهد؟! مسلّم است که آنها از راه‌های معمولی نمی‌توانستند تمام اعصار و قرون را ببینند یا بر تمام اقوام و طوایف آگاه باشند؛ پس راهی جز علم غیب -به تعلیم الهی - نداشتند. از این گذشتهء مأموریت آنهاء ظاهر و باطن اجتماع و برون و درون انسان‌ها را شامل می‌شده و قلمرو آنها تنها ظواهر نبوده است. امام صادق(ع) در حدیثی خطاب به یکی از راویان اخبار می‌فرماید: «آیا تو فکر می‌کنی ممکن است خداوند سرپرستی بر بندگان خود بگمارد و خلیفه‌ای برای آنها قرار دهد و چیزی از امور و اسرار آنان بر وی مکتوم باشد؟!»همین معنی به تعبیر روشن‌تری در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: «کسی که گمان کند خداوند بنده‌ای را حجت خویش در زمین قرار داده سپس تمام نیازهای او را از او پنهان داشته, بر خدا افترا زده است.»