Surah Ash-Shura · Ayah 38·Makkī

38

وَٱلَّذِينَ وَمِمَّا ﴿٣٨﴾

Translation

Saheeh International

And those who have responded to their lord and established prayer and whose affair is [determined by] consultation among themselves, and from what We have provided them, they spend.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

مشورت در کارها؛ اصلی مهم

شورا و مشورت» از مهم‌ترین موضوعات اجتماعی است که بدون آن کارها ناقص است. یک انسان هر قدر از نظر فکری نیرومند باشدء به موضوعات گوناگون تنها از یک یا چند بعد می‌نگرد و ابعاد دیگر بر او مجهول می‌ماند؛ اما هنگامی که موضوعی در شورا مطرح گردد و عقل‌ها و تجارب و دیدگاه‌های گوناگون به کمک هم بشتابند» کار کاملا پخته و کم‌عیب می‌گردد و از لغزش دور می‌شود. در حدیث پرمعنایی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «هیچ کس با کسی مشورت نمی‌کند مگر این‌که به راه درست راهنمایی می‌گردد.» نیز در روایتی از امام علی(ع) می‌خوانیم: «هیچ پشتیبان و تکیه‌گاهی همچون مشورت نیست.» در روایت دیگری می‌خوانیم: «مشورت عین هدایت است.» شایان توجه این‌که تعبیر آیه در اینجا به صورتی است که آن را یک برنامةٌ مستمر موّمنان و نه یک کار زودگذر و موقت می‌شمارد و می‌فرماید همةٌ کارهای آنها در میانشان به صورت شورا است. جالب توجه این‌که خود پیامبر(ص) با این‌که عقل کل بود و با مبداً وحی ارتباط داشتء» در مسائل اجتماعی و اجرایی» در جنگ و صلح و امور دیگرء بزرگوارانه با یاران به مشورت می‌نشست و حتی با این که مشکلاتی ایجاد می‌شد.» گاه نظر جمعی را ترجیح می‌داد و بدین‌وسیله سرمشق و اسوه‌ای برای مردم بود؛ چرا که برکات مشورت از زیان‌های احتمالی آن به مراتب بیشتر است. البته باید توجه داشت که شورا فقط در مورد کارهای اجرایی و شناسایی موضوعات است؛ نه در بارة احکام و امور دین - مانند تعیین امام و خلیفة پیامبر(ص) - که تنها باید از مبداً وحی و از کتاب و سنت صادر شود و تعبیر «امرهم» نیز به همین معنا ناظر است؛ زیرا «احکام دین» کار خداست و نه کار مردم. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج۲۰. ص ۴۵۹ > ۴ نمونه, ج۲۰ ص ۴۶۲ > ۲- اصول کافیء ج۲. ص ۱۳۹ > ۳- نورالتقلین» ج ۰۱ ص ۴۶۴ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Tafsīr-i Mawḍūʿī, al-Kāfī.