Surah Al-Qasas · Ayah 83·Makkī

83

تِلْكَ لِلَّذِينَ لَا فِى وَلَا ﴿٨٣﴾

Translation

Saheeh International

That home of the Hereafter We assign to those who do not desire exaltedness upon the earth or corruption. And the [best] outcome is for the righteous.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

سرای آخرت.» سرای سلطه‌جویان نیست

پس از ذکر ماجرای تکان‌دهندة ثروتمند جنایتکار پعنشی قارون» در این آیه بیانی آمده که نتیجه‌گیری کلی از این ماجرا است. به فرمودهٌ این آّیه» آنچه سبب محرومیت انسان از مواهب سرای آخرت می‌شود این دو است: برتری‌جویی (استکبار) و فساد در زمین که همةٌ گناهان در آن جمع است؛ چرا که هر چه خدا از آن نهی کرده, حتماً بر خلاف نظام آفرینش انسان و تکامل وجود است و بنا بر این» ارتکاب آن» نظام زندگی او را بر هم می‌زند و مایةٌ فساد در زمین است. حتی برتری‌جویی هم یکی از مصادیق فساد در زمین است؛ ولی اهمیت فوق‌العادةٌ آن سبب شده است که به طور خاص مطرح گردد. در روایات اسلامی مخصوصاً بر این نکته تأکید شده است؛ تا آنجا که در حدیثی از امام علی(ع) می‌خوانیم که «گاه می‌شود انسان از این لذت می‌برد که بند کفش او از بند کفش دوستش بهتر است و به خاطر همین, مشمول این آیه می‌شود»؛ چرا که این هم مصداق کوچکی از برتری‌جویی است. در حدیث دیگری در بارةٌ امام علی(ع) آمده است: آن حضرت هنگام خلافت در بازارها قدم می‌زد. گمشده‌ها را راهنمایی می‌کردء ضعیفان را کمک می‌نمود و از کنار فروشندگان و کسبه رد می‌شد و این آیه را برای آنها می‌خواند و سپس می‌فرمود که «این آیه در بارة زمامداران عادل و متواضع و همچنین سایر قدرتمندان از توده‌های مردم نازل شده است»؛ یعنی همان‌گونه که من حکومت را وسیلةٌ برتری‌جویی خود قرار نداده‌ام» شما نیز نباید قدرت مالی خود را وسیلةٌ سلطه بر دیگران قرار دهید که سرانجام و عاقبت نیک» از آن گروهی است که نمی‌خواهند برتری‌جویی و فساد کنند. در روایتی می‌خوانیم که امیرالموّمنین علی(ع) پس از شکایت و ابراز ناراحتی از کسانی که حق خلافت را از او غصب کردند و آنهایی که در زمان خلافت ظاهری‌اش نیز به مخالفت با او پرداختند» فرمود: «گویی آنها سخن خدا را نشنیده بودند در آنجا که می‌فرماید: «این سرای آخرت را (تنها) برای کسانی قرار می‌دهیم که اراد برتری‌جویی در زمین و فساد را ندارند؛ و عاقیبت نیک برای پرهیزگاران است.» آری به خدا سوگند که آن را شنیده و در یافته بودند. ولی دنیا در چشمانشان آراسته شد و زر و زیورهای آن فریبشان داده بود.» نمونه ج ۰۱۶ ص ۱۶۳ ۲- پیشین» ص ۱۶۶ ۳- پیشین» ص۱۷۷ ۴ نهج‌البلاغه» خطبة ۳ > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۲- پیشین» ص ۱۶۶ > ٣- پیشین، ص١٧٧ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Nahj al-Balāgha.