Surah Al-Qasas · Ayah 15·Makkī

15

عَلَىٰ مِّنْ فِيهَا هَٰذَا مِن وَهَٰذَا مِنْ ٱلَّذِى مِن عَلَى ٱلَّذِى مِنْ مُوسَىٰ عَلَيْهِ هَٰذَا مِنْ إِنَّهُۥ ﴿١٥﴾

Translation

Saheeh International

And he entered the city at a time of inattention by its people and found therein two men fighting: one from his faction and one from among his enemy. And the one from his faction called for help to him against the one from his enemy, so Moses struck him and [unintentionally] killed him. [Moses] said, "This is from the work of Satan. Indeed, he is a manifest, misleading enemy."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

آیا قتل توسط موسی(ع) با مقام عصمت ساز گار است؟

مفسران بحث‌های دامنه‌داری در مورد مشاجرهٌ مرد قبطی و بنی‌اسرائیلی و کشته شدن قبطی به دست موسی دارند. البته اصل این عمل» مسئلةً مهمی نیست؛ چرا که جنایتکاران فرعونی» مفسدان بی‌رحمی بودند که هزاران نوزاد بنیاسرائیلی را سر بریدند و از هیچ‌گونه جنایتی ابا نداشتند» و به این ترتیب» افرادی نبودند که خونشان به ویژه در نظر بنی‌اسرائیل محترم باشد. آنچه برای علمای تفسیر ایجاد مشکل کرده» تعبیراتی است که خود موسی(ع) در این ماجرا می‌کند: یک جا می‌گوید «هذا من عَمل الشّیطان» و جای دیگری می‌گوید «رَب نی ظلمتٌ نفسی فُاغفر لی». این تعبیرات چگونه با عصمت انبیا که حتی پیش از نبوت و رسالت باید دارای آن باشندء سازگار است؟ در پاسخ این سوّال باید گفت آنچه از موسی سر زدء ترک اولایی بیش نبود. او با این عملش خود را به زحمت انداخت؛ چرا که قتل یک قبطی به دست موسی چیزی نبود که فرعونیان به آسانی از آن بگذرند. ترک اولی ذاتاً حرام نیست؛ بلکه موجب می‌شود کار خوب‌تری ترک گردد؛ بی آن‌که عمل خلافی انجام شده باشد. در حدیثی از امام رضا(ع) در تفسیر این آّیات» چنین می‌خوانیم که منظور از جملةٌ «هذا من عمل الشیطان»» نزاع و جدال آن دو مرد با یکدیگر است که عمل شیطانی محسوب می‌شده؛ نه عمل موسی. منظور از «رب انی ظلمت نفسی» نیز این است که من خود را در انجا که نباید بگذارم» گذاشتم. من نمی‌بایست وارد این شهر می‌شدم. منظور از جملةٌ «فاغفر لی» هم این است که مرا از دشمنانت پوشیده دار تا بر من دست پیدا نکنند (یکی از معانی غفران» پوشاندن است). (برای اطلاع بیشتر ر.ک. به: شعراء - ۱.)۲۰