Surah Luqman · Ayah 12·Makkī

12

وَلَقَدْ لُقْمَٰنَ أَنِ وَمَن فَإِنَّمَا وَمَن فَإِنَّ ﴿١٢﴾

Translation

Saheeh International

And We had certainly given Luqman wisdom [and said], "Be grateful to Allah." And whoever is grateful is grateful for [the benefit of] himself. And whoever denies [His favor] - then indeed, Allah is Free of need and Praiseworthy.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

لقمان که بود؟

نام لقمان در دو آیه از قرآن در همین سوره آمده است. در قرآًن» دلیل صریحی بر این که او پیامبر بوده یا حکیم وجود ندارد؛ ولی لحن بیان قرآن در مورد لقمان نشان می‌دهد که پیامبر نبود. در حدیثی از پیامبر(ص) نیز می‌خوانیم: «به حق می‌گویم که لقمان پیامبر نبود؛ ولی بنده‌ای بود که بسیار فکر می‌کرد و یقینش عالی بود. خدا را دوست می‌داشت و خدا نیز او را دوست داشت و نعمت حکمت را بر او ارزانی کرده بود...» در بعضی از تواریخ آمده که لقمان؛ غلام سیاهی از مردم سودان مصر بود و به رغم چهرةٌ نازیباء دلی روشن و روحی مصفا داشت. در روایتی آمده که شخصی به لقمان گفت: مگر تو با ما شبانی نمی‌کردی؟! در پاسخ کَفت: آری، جنین است. سؤال کننده پرسید: پس از کجا این همه علم و حکمت نصیب تو شد؟ در یاسخ گفت: این به خواست خدا بود و به خاطر ادای امانت و راستگویی و سکوت در مورد آنچه به من مربوط نبود. از پیامبر نقل شده است: «روزی لقمان در وسط روز برای استراحت خوابیده بود. ناگهان ندایی شنید که ای لقمان, آیا می‌خواهی خداوند تو را خلیفه‌اش در زمین قرار دهد که در میان مردم به حق قضاوت کنی؟ لقمان در پاسخ آن ندا گفت: اگر پروردگارم مخیر کند. راه عافیت را می‌پذیرم و تن به این آزمون بزرگ نمی‌دهم؛ ولی اگر فرمان دهد. فرمانش را به جان پذیرا می‌شوم؛ زیرا می‌دانم اگر چنین مسئولیتی بر دوش من بگذارد.ء حتماً مرا کمک می‌کند و از لغزش‌ها نگه می‌دارد. فرشتگان گفتند: ای لقمان, برای چه؟ گفت: برای این‌که داوری در میان مردم. سخت‌ترین منزلگاه‌ها و مهم‌ترین مراحل است و امواج ظلم و ستم از هر سو متوجه آن است. اگر خدا انسان را حفظ کند. شایستةٌ نجات است و اگر راه خطا برود. از راه بهشت منحرف شده است. کسی که در دنیا سربه‌زیر و در آخرت سربلند باشد. بهتر از کسی است که در دنیا سربلند و در آخرت سربه‌زیر باشد, و کسی که دنیا را بر آخرت برگزیند. به دنیا نخواهد رسید و آخرت را نیز از دست خواهد داد. فرشتگان از منطق نیکوی لقمان در شگفتی فرو رفتند. لقمان این سخن را گفت و به خواب فرو رفت. خداوند. نور حکمت را در دل او افکند. هنگامی که بیدار شدء زبان به حکمت گشود.»!