Surah At-Tawba · Ayah 49·Madanī

49

وَمِنْهُم مَّن لِّى وَلَا أَلَا فِى وَإِنَّ جَهَنَّمَ ﴿٤٩﴾

Translation

Saheeh International

And among them is he who says, "Permit me [to remain at home] and do not put me to trial." Unquestionably, into trial they have fallen. And indeed, Hell will encompass the disbelievers.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

یکی از راههای شناخت منافقان

کَروهی از مفسران نقل کردهاند: هنکامی که پیامبر(ص) مسلمانان را آمادةٌ جنگ تبوک می‌ساخت و دعوت به حرکت می‌کرد.ء یکی از روّسای طایفةٌ «بنی‌سلمه» به نام «جد بن قیس» که در صف منافقان و از سرکردگان آنها بوده خدمت پیامبر(ص) آمد و عرض کرد: اگر اجازه دهیء من در این میدان جنگ حاضر نشوم؛ زیرا علاقةٌ شدیدی به زنان دارم؛ به ویژه اگر چشمم به دختران رومی بیفتد, ممکن است دل از دست بدهم و مفتون آنها شوم و دست از کار بکشم. پیامبر(ص) به او اجازه داد. در این موقع» این آیه نازل شد و عمل آن شخص را محکوم کرد. پیامبر رو به گروهی از بنی‌سلمه کرد و فرمود: «بزرگ شما کیست؟» گفتند: جد بن قیس؛ ولی او مرد بخیل و ترسویی است. فرمود: «چه دردی بدتر از درد بخل؟!» سپس فرمود: «بزرگ شما آن جوان سفیدرو «بشر بن براء» است.» از این آیه استفاده می‌شود که یکی از راه‌های شناخت گروه منافقان در هر جامعه‌ای, دقت در طرز استدلال آنان و عذرهایی است که برای ترک انجام وظایفشان می‌آورند. چگونگی این عذرها به خوبی باطن آنها را روشن می‌کند. آنها غالباً به یک سلسله موضوعات ناچیز و گاهی خنده‌آور دست می‌آویزند تا موضوعات مهم و کلی را نادیده بگیرند و برای اغفال موّمنان از الفبای فکری آنها استفاده می‌کنند و پای مسائل شرعی و دستور خدا و پیغمبر را به میان می‌کشند؛ در حالی که در میان گناه غوطه‌ورند و شمشیر به دست گرفتهء بر پیامبر(ص) و آیین او می‌تازند.

احاطةٌ جهنم بر کافران

مفسران در تفسیر این جمله» اقوال گوناگونی دارند. بعضی می‌گویند که این جمله کنایه از آن است که عوامل و اسباب ورود به جهنم (یعنی گناهان) آنها را احاطه کرده است و بعضی گفته‌اند که این از قبیل حوادث حتمی آینده است که به صورت ماضی یا حال بیان می‌شود؛ یعنی به طور قطع در آینده جهنم آنها را در بر خواهد گرفت. اما این احتمال نیز وجود دارد که هم اکنون جهنم موجود است و در باطن این جهان قرار دارد و جهنمیان در میان آن هستند؛ اگرچه هنوز فرمان تأثیر کردن آن صادر نشده است؛ همان گونه که بهشت نیز هم اکنون وجود دارد و در باطن این جهان» بهشتیان را احاطه کرده است.