تقلید؛ کور کورانه یا عالمانه

آیات ۷۵ تا ۷۹ سورةٌ بقره» یهودیان را به دو گروه تقسیم می‌کند: گروه یکم» کتاب آسمانی خود را می‌خواندند. ولی آن را بنا به میل خود می‌نوشتند و تحریف می‌کردند و گروه دوم» خواندن و نوشتن بلد نبودند و از کتاب آسمانی جز همان تحریف‌ها و دروغ‌هایی که گروه یکم به آنها می‌گفتند, چیزی نمی‌دانستند.! در ذیل این آیه, نقل شده است: «مردی به امام صادق(ع) عرض کرد: با این که عوام یهود اطلاعی از کتاب آسمانی خود جز از طریق عالمانشان نداشتنده چگونه خداوند آنها را به خاطر تقلید از علما و پذیرش آنان مذمّت می‌کند؟! آیا عوام یمود با عوام ما که از علمای خود تقلید می‌کنندء تفاوت دارند؟ امام فرمود: «عوام ما و عوام یهود. از یک جهت فرق دارند و از جهتی مانند هم هستند. از آن جهت که مانند هم هستند. خداوند عوام ما را نیز مذمّت کرده؛ همان‌گونه که عوام یهود را نکوهش فرموده است. فرق آنها این است که عوام یهود از وضع علمای خود آگاه بودند و می‌دانستند که آنها به صراحت دروغ می‌گویند. حرام و رشوه می‌خورند و احکام خدا را تغییر می‌دهند. آنها با وجدان خود این حقیقت را دریافته بودند که چنین اشخاصی فاسق‌اند و جایز نیست سخنان آنها را دربارة خدا و احکام او بپذیرند و گواهی آنها را در بارة پیامبران قبول کنند. به این دلیل, خداوند آنها را نکوهش کرده است. اگر عوام ما هم از علمای خود فسق آشکار و تعصّب شدید و حصرص به دنیا و اموال حرام ببینند و از آنها پیروی کنند. مثل پهود خواهند بود که خداوند آنان را به خاطر پیروی از علمای فاسق نکوهش کرده است.» سپس امام فرمود: «عوام باید از دانشمندانی تقلید کنند که پاکی روح خود را حفظ می‌کنند. دین خود را نگه می‌دارند و مخالف هوی و هوس و مطیع فرمان خداوند هستند.»