Surah Al-A'raaf · Ayah 89·Makkī

89

قَدِ عَلَى إِنْ فِى إِذْ مِنْهَا وَمَا لَنَآ أَن فِيهَآ إِلَّآ أَن عَلَى وَأَنتَ ﴿٨٩﴾

Translation

Saheeh International

We would have invented against Allah a lie if we returned to your religion after Allah had saved us from it. And it is not for us to return to it except that Allah, our Lord, should will. Our Lord has encompassed all things in knowledge. Upon Allah we have relied. Our Lord, decide between us and our people in truth, and You are the best of those who give decision."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

توضیحی در بارةٌ کلام شعیب(ع)

باید توجه داشت که جملةٌ «بعد از آن‌که خدا ما را از آن نجات بخشید» به هیچ وجه به این معنا نیست که حضرت شعیب (ع) در گذشته مشرک بوده و خداوند او را نجات بخشیده است؛ بلکه آن حضرت این سخن را از زبان قوم خود که پیشتر کافر بوده‌اند»ء گفته که در حقیقت از باب نسبت دادن کار اکثریت افراد یک اجتماع به همةٌ ایشان است. نکتةهٌ دیگری که در این آیه جای تدیّر داردء این است که حضرت شعیب(ع) قوم کافرپیشة خود را از بازگشت خود و موّمنان از آیین توحیدی مأیوس کرد؛ ولی باز هم فرمود:«ل۷ ان یشاء اه ربَنا» (مگر این‌که خدایی که پروردگار ماست. بخواهد) و با این سخن به آنها فهماند که اگرچه او و پیروانش در مسیر ایمان و توحیدء پایدار و ثابت‌قدم‌اند» همین پایداری را لطف خدا می‌دانند و خود را از خواست و ارادةٌ پروردگارشان بی‌نیاز نمی‌شمرند. این نکتةٌ بسیار مهمی است که پیامبری مانند شعیب(ع) در آن موقعیت و مقام معنوی هرگز خود را از گمراهی به دور نمی‌بیند و همیشه از خداوند می‌خواهد که او را در مسیر حق نگه دارد.

‏ معنای توکل

توکل از مادةٌ وکالت به معنای انتخاب وکیل است. توکل بر خدا به این معنا نیست که انسان تنها در برابر مشکلات و حوادث زندگی و دشمنی‌ها و سرسختی‌های مخالفان و بن‌بست‌هایی که در زندگی دارد و نمی‌تواند آنها را برطرف کند»ء باید خدا را وکیل خود برگزیند و به او تکیه کند؛ بلکه در آنجا که توانایی بر انجام کاری دارد هم باز باید موّثر اصلی را خدا بداند؛ زیرا از دریچةٌ چشم یک موحده سرچشمة تمام قدرت‌ها و نیروها خداست. بنابر این» مفهوم توکل» چنان که بعضی از تحریف‌کنندگان پنداشته‌اند» چشم‌پوشی از اسباب و دست روی دست گذاشتن و به گوشه‌ای نشستن نیست؛ بلکه مفهومش خودسازی و بلندنظری و وابستکَی نداشتن به این و ان و زرف نکَری است استفاده از عالم اسباب» جهان طبیعت و حیات» عین توکل بر خداست؛ زیرا هر اثری در این اسباب» به خواست خدا و طبق اراد اوست. از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است: «از پیک وحی خداء جبرئیل, پرسیدم: توکل چیست؟ گفت: آگاهی از این که مخلوقات زیان و سودی نمی‌رسانند و قدرت بخشیدن و مانع شدن ندارند و قطع امید از مخلوقات. هنگامی‌که بندةٌ خدا چنین شد. جز برای خدا کار نمی‌کند و به غیر او امید ندارد. حقیقت توکل این است.».

بهترین داور» خداست

فُتح به معنای گشودن و باز کردن است و فاتح به معنای گشاینده؛" اما در این آیه، معنای قاضی و داور را دارد؛ زیرا قاضی با قضاوت خود، دری از علم و آکَاهی رامی کَشاید که بر دیگران بسته است. از ابن‌عباس نقل شده که معنی کلمهٌ فاتح را در این یه نمی‌فهمیدم تا ای ن که میان من و زنی اختلافی پیدا شد. به من گفت: «انطلق افاتحک بالقاضی.» یعنی: برویم تا تو را برای داوری نزد قاضی ببرم. روشن است که هیچ دری به روی خدا بسته نیست و او برای قضاوت بهترین قاضی است. به همین جهت» حضرت شعیب(ع) از خدا می‌خواهد که بین او و قومش داوری کند؛ زیرا او بهترین داوران است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج۰۸» ص ۱۹۵ > ۱- المیزان» ج۸» ص ۱۹۵ ۳ اقتباس از المیزان» چ۸» ص ۱۹۵ ۳ نمونه, چ۱۰ ص ۲۹۵ > ٧- مجمع البیان، ج٢، ص ٣٠٥ > ۵ نمونهء جچ۱۰ ص ۲۹۸ > ۳ نمونه ج۱۰ ص ۲۹۵ > ۴ نمونهء ج۷» ص ۸۸ ۵- نمونه ج۱۰ ص ۲۹۸ ۶- قاموس قرآن» مادهٌ فتح > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Majmaʿ al-Bayān.