جین و شکن‌های آسمان

برای «حْبْک» معانی بسیاری گفته شده؛ از جمله راه‌ها و چین و شکن‌هایی که بر اثر بادها روی شن‌های بیابان یا صفحة آب یا ابرهای آسمان پیدا می‌شود. به موهای مجعد نیز حبک گفته می‌شود. گاه حبک را زیبایی و زینت نیز تفسیر کرده‌اند و گاه شکل موزون و مرتب. اصل آن به معنای بستن و محکم کردن است. به نظر می‌رسد که همةٌ این معانی به یک معنی باز می‌گردد و آن چین و شکن‌های زیبایی است که در میان امواج» ابرهای آسمانء شن‌های بیابان و موهای سر پیدا می‌شود؛ اما تطبیق این معنا بر اسمان, یا به خاطر آشکال گوناگون توده‌های ستارگان و صورت‌های فلکی یا به خاطر موج‌های جالبی است که در ابرهای آسمانی پیدا می‌شود و گاه به قدری زیبا است که مدت‌ها چشم‌های انسان را متوجه خود می‌کند یا توده‌های عظیم کهکشان‌ها که همچون پیچ و خم‌های موهای مجعد بر صفحةٌ آسمان ظاهر می‌شود. عکس‌های جالبی که دانشمندان با تلسکوپ‌ها از این کهکشان‌ها برداشته‌اند کاملاً نقش موهای مجعد را تداعی می‌کند. بنابر این معناء قرآن به آسمان و این کهکشان‌های عظیم که در آن روز چشم تیزیین بشر هنوز به آن نیفتاده بو سوگند یاد می‌کند. با توجه به این که این معانی منافاتی با هم ندارنده ممکن است هم آنها در این سوگند جمع باشند. در آیة ۷ سورةٌ موْمنون نیز می‌خوانیم: «ما بر فراز شما هفت راه آفریدیم.»؛ که اشاره به تنوع و کثرت آسمان‌ها و کرات و کهکشان‌ها و عوالم گوناگون است. این نکته نیز سزاوار توجه است که حبک ممکن است به استحکام آسمان‌ها و پیوند محکم کرات با یکدیگر مانند سیارات منظومةٌ شمسی با قرص خورشید اشاره داشته باشد.