Surah Adh-Dhaariyat · Ayah 56·Makkī

56

وَمَا إِلَّا ﴿٥٦﴾

Translation

Saheeh International

And I did not create the jinn and mankind except to worship Me.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

هدف خلقت انسان از دیدگاه قرآن

از مهم‌ترین سوالاتی که هر کس از خود می‌پرسد.ء این است که ما برای چه آفریده شده‌ایم. آیا خدا کمبودی داشت که با آفرینش انسان برطرف می‌شد؛ در حالی که می‌دانیم وجود او از هر جهت کامل و بی‌نهایت است؟ در آیات قرآن» هدف آفرینش انسان» با تعبیرهای گوناگونی آمده است. در یه ۲ سور ملک امتحان انسان‌ها از نظر حُسن عملء یک هدف معرفی شده است. در آَیةُ ۱۲ سورةٌ طلاق, آگاهی از قدرت و علم خداوندء هدفی برای آفرینش آسمان‌ها و زمین ذکر شده و آیات ۱۱۸ و ۱۱۹ سورة هود بیان می‌کند که هدف خلقت انسان‌ها این است که مشمول رحمت خدا شوند. این آیه اما تنها بر موضوع عبادت و بندگی تکیه می‌کند و با صراحت آن را هدف آفرینش جن و انس معرفی می‌کند. اندکی تأمل در مفهوم این یات نشان می‌دهد که هیچ اختلافی در میان آنها نیست؛ بلکه بعضی از اهدافء مقدماتی» برخی هدف متوسطء بعضی هدف نهایی و بعضی نتیجهٌ آن هستند. هدف اصلی, همان عبودیت است که در آّیات مورد بحث بدان اشاره شده؛ علم و دانش و امتحان و آزمایش» اهدافی هستند که در مسیر عبودیت قرار دارند و رحمت خداوند. نتیجةٌ این عبودیت است. البته باید توجه داشت که عبادت» تنها اعمال ظاهری مانند نماز و روزه نیست؛ گرچه آزها نیز در جای خود بسیار مهم است؛» بلکه عبودیتء نهایت تسلیم در برابر ذات پاک اوست. عبودیت.ء اطاعت بی قید و شرط و فرمان‌برداری در تمام زمینه‌هاست. عبودیت کامل این است که انسان جز به معبود واقعی یعنی کمال مطلق نیندیشد.ء جز در راه او گام بر ندارد و غیر او - حتی خویشتن - را فراموش کند. این است هدف نهایی آفرینش بشر که خدا برای وصول به آن» میدان آزمایش فراهم ساخته و علم و آگاهی به انسان داده و نتیجةٌ نهایی‌اش نیز غرق شدن در اقیانوس رحمت اوست. محتوای سورةٌ طور: این سوره از جمله سوره‌های مکی است که بحث‌های آن؛ بر سرنوشت نیکان و پاکان و بدان و مجرمان در قیامت دور می‌زند؛ هر چند مطالب دیگری در زمینه‌های گوناگون اعتقادی نیز در آن دیده می‌شود. تا ۶. توضیح سوگندهای آیات: احتمالاً منظور از کوه طور همان طور سینا است که در آنجا وحی بر نازل شد و در صفحاتی گسترده نوشته شده بود. در این که منظور از بیت‌المعمور (خانةٌ آباد) چیست» دو نظر وجود دارد: یکم این که کعبه است؛ چرا که آن اولین خانه‌ای است که برای عبادت مردم ساخته شده و تا زمان ما همچنان آباد بوده و هست» دوم این که آن خانه‌ای است که در آسمان‌ها محاذی کعبه است و با عبادت فرشتگان آباد است. این معنا در روایات متعددی دیده می‌شود. منظور از سقف برافراشته» آسمان است و تعبیر سقف ممکن است از این نظر باشد که ستارگان و کرات آسمانی چنان سراسر آسمان را پوشانده‌اند که به سقفی می‌ماند. همچنین شاید به جوٌ اطراف زمین اشاره داشته باشد که قشر فشرده‌ای از هوا همجون سقف محکمی اطراف آن را فرا گرفته و آن را در برابر هجوم سنگ‌های آسمانی و اشعة زیان‌بار کیهانی به خوبی حفظ می‌کند. بحر مسجور به دو معنا است: دریای پر و دریای بر افروخته. آیات قرآن (تکویر -۶ و انفطار - ۲) و برخی از روایات» معنای دوم را تأیید می‌کنند. در روایات آمده است که دریاها در قیامت افروخته می‌شوند و به آتش مبدل می‌گردند و نیز گفته شده که منظور این است که آب دریاها با افروختن آتش در آنها خشک خواهد شد. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج ۲۲ ص ۳۸۴ ۲- پیشین» ص ۴۰۷ > ۲- پیشین» ص ۴۳۰۷ > ۳ با استفاده از تفاسیر نمونه» ج ۳ ص ۴۱۱ و المیزان؛ 3 ‎۹٩‏ ص ۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.