بقین و مراحل آن

یقین» نقطةٌ مقابل شک است و به معنای وضوح و ثبوت چیزی آمده است. طبق روایات» به مرحلةٌ عالی ایمان» یقین گفته می‌شود. امام باقر (ع) فرمود: «ایمان یک درجه از اسلام بالاتر است و تقوی یک درجه از ایمان بالاتر و یقین یک درجه برتر از تقویی است و چیزی کمتر از یقین در میان مردم تقسیم نشده است.» راوی سوّال کرد: یقین چیست؟ فرمود: «حقیقت یقین, توکل بر خدا و تسلیم در برابر ذات پاک او و خشنودی به قضای الهی و واگذاری تمام کارهای خویش به خداوند است.» در حدیتی از امام صادق(ع) می‌خوانیم: «از نشانه‌های صحّت یقین فرد مسلمان این است که مردم را با خشم الهی از خود خشنود نکند و آنها را بر چیزی که خداوند به او نداده است. ملامت نکند... خداوند به خاطر عدل و دادش. آرامش و راحت را در یقین و رضا قرار داده و اندوه و حزن را در شک و ناخشنودی.» از این تعبیرات به خوبی استفاده می‌شود که وقتی انسان به مقام یقین می‌رسد آرامش خاصی سراسر قلب و جان او را فرا می‌گیرد. برخی از مفسران» بر اساس أیات قران» برای یقین سه مرحله برشمرده‌اند: ۱- علم‌الیقین: انسان با دلایل گوناگون به چیزی دانا شود؛ مانند کسی که با مشاهدةٌ دود به وجود آتش ایمان پیدا می‌کند. عین‌الیقین: انسان به مرحلةٌ مشاهده می‌رسد و مثلاً آتش را می‌بیند. حق‌الیقین: همانند حال کسی است که در آتش وارد شود و سوزش آن را با تمام وجود احساس کند و به صفات آتش متصف گردد و این بالاترین مرحلةٌ یقین است. در حقیقت» مرحلةٌ یکم» جنبةٌ عمومی دارد و مرحلةٌ دوم برای پرهیزگاران است و مرحلةٌ سوم مخصوص خاصان و مقرّبان. در حدیفی آمده است که به پیامبر اکرم(ص) عرض کردند: شنیده‌ایم یکی از یاران عیسی(ع) روی آب راه می‌رفت. فرمود: «اگر یقینش بیشتر بود. روی هوا راه می‌رفت.» علامةٌ طباطبایی بعد از ذکر این حدیث می‌افزاید: همه چیز بر محور یقین به خداوند و این اعتقاد دور می‌زند که اسباب جهانی به خودی خود موّثر نیستند. بنابر این هر قدر اعتقاد و ایمان انسان به قدرت مطلقةٌ الهی بیشتر گردد.ء اشیاء جهان به همان نسبت در برابر او مطیع و منقاد خواهند شد. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج ۳۷ ص ۲۵۸ ۲- پیشین» ص ۲۷۲ ۳ پیشین» ص ۲۷۵ > ۴ نهج‌البلاغه, خطبةٌ ۲۱۲ ۵ نمونه, ج ۲۷ ص ۲۸۳ ۶- المیزان» ج۶» ص ۱۸۶ > ۲- پیشین» ص ۲۷۲ > ۵- نمونه ج ۲۷ ص ۲۸۲ > ۳- پیشین» ص ۲۷۵ > ۶-المیزان» ج۰۶ ص ۱۸۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Nahj al-Balāgha.