Surah Al-Fath · Ayah 10·Madanī

10

إِنَّ ٱلَّذِينَ إِنَّمَا فَمَن فَإِنَّمَا عَلَىٰ وَمَنْ بِمَا عَلَيْهُ ﴿١٠﴾

Translation

Saheeh International

Indeed, those who pledge allegiance to you, [O Muhammad] - they are actually pledging allegiance to Allah. The hand of Allah is over their hands. So he who breaks his word only breaks it to the detriment of himself. And he who fulfills that which he has promised Allah - He will give him a great reward.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

بیعت رضوان

در توضیح یه یکم همین سوره ذکر شد که هنگامی که پیامبر(ص) و مسلمانان به سرزمین حدیبیه رسیدند» عثمان که از بستگان ابوسفیان بود و این رابطه در انتخاب او تأثیر داشتء از طرف پیامبر مأْمور شد که این پیام را به اهل مکه برساند که مسلمانان به قصد جنگ نیامده‌اند؛ ولی مشرکان عثمان را توقیف موقت کردند و همین سبب شد که در میان مسلمانان خبر قتل او شایع گردد و اگر چنین چیزی صحت می‌داشت. دلیل بر اعلام جنگ قریش بود. از این رو پیامبر فرمود «ما از اینجا حرکت نمی‌کنیم تا با این قوم پیکار کنیم» و برای تأکید بر این امر مهم» از مردم دعوت کرد که با او تجدید بیست کنند. مسلمانان در زیر درختی که آنجا بود» جمع شدند و با حضرتش بیعت کردند که هرگز پشت به میدان نکنند و تا آنجا که در توان دارند» در قلع و قمع دشمن بکوشند. این موضوع به گوش مشرکان رسید و وحشتی در دل‌های آنها افکند و سبب شد که آنها به این صلح ناخوشایند تن در دهند. این بیعت را از این جهت «بیعت رضوان» می‌نامند که در آَیةُ ۱۸ همین سوره آمده است: «خداوند از موْمنان -هنگامی که در زیر درخت با تو بیمت کردند - راضی شد.»»! بیعت، نوعی قرارداد و معاهده میان بیعت کننده و بیعت یذیر است و محتوای آن، اطاعت و پیروی و حمایت و دفاع بیعت کنندکان از بیعتشونده است. بعضی بیعت را شبیه انتخابات یا نوعی از ان می دانند؛ در حالی که انتخابات درست عکس آن است؛ یعنی ماهیت آن نوعی ایجاد مسئولیت و وظیفه و پست و مقام برای انتخاب‌شونده یا - به تعبیر دیگر -نوعی وکالت دادن در انجام کاری است. البته این انتخاب» وظایفی هم برای انتخاب‌کننده به دنبال دارد؛ در حالی که بیعت چنین نیست و مردم به کسی که مسئولیت و منصبی داردء اعلام وفاداری می‌کنند. از این رو بیعت‌کنندگان نمی‌توانند بیعتشان را به هم زنند مگر این که بیعت‌شونده خود بیعت‌اش را بردارد؛ اما در مورد انتخابات» در بسیاری از مواردء انتخاب‌کنندگان حق دارند که شخص انتخاب‌شده را از مقامش عزل کنند. البته در مورد پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) که از سوی خدا نصب می‌شوندء هیچ نیازی به بیعت نیست. اطاعت أنها به امر خدا واجب است؛ خواه بر کسانی که بیعت کرده یا نکرده باشند. اکر در تاریخ می خوانیم که پیامبر و برخی از امامان از مردم بیعمت گرفتنده بی‌شک به این معناست که مردم بتوانند اعلام کنند که بر پیمانشان با رهبران الهی خود وفادارند. شکستن بیعت» از گناهان کبیره است و در روایات» امری هلاک‌کننده معرفی شده که نسان را سزاوار عذاب الهی می کند. البته در فقه ما هیج موردی برای بیعت با غیر پیامبر و امام دیده نمی شود و مقام نیابت ولی فقیه نیز چون از سوی امام معصوم تعیین شده» هیچ نیازی به بیمت ندارد و پیروی مردم از ولی فقیه» ارتباطی با موضوع بیعت ندارد؛ بلکه عمل به حکم الهی در مورد ولایت فقیه است.