Surah Al-Burooj · Ayah 4·Makkī

4

﴿٤﴾

Translation

Saheeh International

Cursed were the companions of the trench

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

اصحاب‌الاًخدود

«ٌخدود» به معنای گودال بزرگ یا خندق است و منظور در اینجا خندق‌های بزرگ پر از آتش است که شکنجه‌گران» موّمنان را در آنها می‌افکندند و می‌سوزاندند. در این که این ماجرا مربوط به چه زمان و قومی استء در میان مفسران و مورخان گفت‌وگو است؛ اما ماجرای«ذونواس»» آخرین پادشاه «حمیّر» (یکی از قبایل معروف یمن)» از همه معروف‌تر است. ذونواس» آخرین نفر از سلسلة حمیر (پس از بشت حضرت عیسی(ع) و در زمانی که دین یهود نسخ شده بود) بود و به آیین یهود درآمد و قبیلةٌ حمیر نیز از او پیروی کردند. پس از مدتی به او خبر دادند که در سرزمین «نجران» - در شمال یمن - هنوز گروهی بر آیین نصرانی‌اند. هم‌مسلکان ذونواس او را وادار کردند که اهل نجران را مجبور به پذیرش آیین یهود کند. او به سوی نجران حرکت کرد و ساکنان آنجا را جمع کرد و آیین یهود را بر آنها عرضه داشت و اصرار کرد که آن را پذیرا شوند؛ ولی آنها حاضر به صرف نظر از آیین خود نشدند. ذونواس دستور داد خندق عظیمی‌کندند و هیزم در آن ریختند و آتش زدند. گروهی را زنده زنده در آتش سوزاند و گروهی را با شمشیر کشتند و قطعه قطعه کردند؛ به طوری که عدد مقتولین و سوختگان به بیست هزار نفر رسید. بعضی افزوده‌اند که در این گیر و دار یک تن از نصارای نجران فرار کرد و به سوی قیصر روم شتافت و از ذونواس شکایت کرد و یاری طلبید. قیصر گفت: سرزمین شما از من دور است؛ اما نامه‌ای به پادشاه حبشه می‌نویسم و از او می‌خواهم که شما را یاری دهد؛ چرا که او مسیحی و همسایةٌ شماست. سپس نامه‌ای نوشت و از پادشاه حبشه خواست که انتقام خون مسیحیان را بگیرد. پس از اطلاع نجاشی از این ماجراء لشکریان حبشه را به سمت یمن حرکت داد و آنها ذونواس را شکست دادند و گروه زیادی از یاران او را به هلاکت رساندند و بدین ترتیب» مملکت یمن به دست نجاشی افتاد و آن شکنجه‌گران بی‌رحم» غیر از عذاب آتش سوزان در قیامت» در همین دنیا نیز مشمول عذاب الهی گشتند.