Surah Al-Baqara · Ayah 173·Madanī

173

إِنَّمَا عَلَيْكُمُ وَمَآ بِهِۦ فَمَنِ وَلَا فَلَآ عَلَيْهِ إِنَّ ﴿١٧٣﴾

Translation

Saheeh International

He has only forbidden to you dead animals, blood, the flesh of swine, and that which has been dedicated to other than Allah. But whoever is forced [by necessity], neither desiring [it] nor transgressing [its limit], there is no sin upon him. Indeed, Allah is Forgiving and Merciful.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

حلال و حرام خدا؛ مطابق با مصالح انسان

حرام یعنی ممنوع و وقتی می‌گویند کاری حرام است. معنایش این است که انجام آن ممنوع است. حلال در مقابل حرام است و معنای آن» آزادی در عمل است. باید دانست که حلال یا حرام بودن کاری یا غذایی یا... مربوط به مصالح خود انسان هاست و خداوند از ان سودی نمی‌برد؛ چنان که در آَیةُ ۱۶۸ همین سوره فرموده است: «ای مردمء از آنچه در زمین است. حاال و پاکیزه بخورید» و این نکته را فهمانده که حلال بودن چیزی» همراه با طیّب و پاکیزه بودن آن است و طیّب یعنی آنچه که با طبع آدمی سازگاری داشته باشد. در یه ۴ سورةٌ مائده نیز می‌فرماید: «از تو سوْال می‌کنند چه چیزهایی بر آنها حلال شده است. بگو: آنچه پاکیزه (و طیّب) باشد. برای شما حلال گردیده...» در این آّیهء خداوند به‌طور عمومی می‌فرماید: حلال آن چیزی است که طیّب و با طبع انسان‌ها سازگار باشد. از امام صادق(ع) روایت شده است: «هیچ کس گوشت مردار نمی‌خورد مگر این‌که بدنش ضعیف و رنجور می‌شود. نیروی او را می‌کاهد و نسلش را قطع می‌کند و خورندهٌ مردار نمی‌میرد مگر ناگهانی.» این مفاسد ممکن است به این دلیل باشد که دستگاه گوارش نمی‌تواند از مردار» خون سالم و زنده بسازد. به علاوه» مردارء کانونی از انواع میکروب‌هاست. از این رو اسلام علاوه بر این که خوردن گوشت مردار را حرام کرده» آن را نجس هم دانسته است تا مسلمانان کاملاً از آَن دوری کنند. البته فلسفةٌ بسیاری از احکام بر ما پوشیده است؛ اما چون ما آنها را از جانب خدای حکیم می‌دانیم» به آن احکام عمل کرده» از خدای خود اطاعت می‌کنیم.

عالمان دین‌فروش؛ خورندگان آتش

مفسران» اتفاق نظر دارند که این آیات در بارةٌ اهل کتاب نازل شده و به گفتةٌ بسیاری» به ویژه‌به علمای پهود نظر دارد که پیش از ظهور پیامبر اسلام(ص)» صفات و نشانه‌های او را مطابق آنچه در کتب خود یافته بودند, برای مردم بازگو می‌کردند؛ ولی پس از ظهور پیامبر(ص) و مشاهدةٌ گرایش مردم به او ترسیدند که اگر همان روش سابق را ادامه دهندء منافع خودشان به خطر بیفتد و هدایا و مهمانی‌هایی که برای آنها ترتیب می‌دادند. از دست برود. از این رو اوصاف پیامبر(ص) را که در تورات آمده بود» کتمان کردند. البته معنای آیهء در این شأن نزول منحصر نمی‌شود و عمومیت آّیه به حال خود باقی است و شامل هر کسی می‌شود که احکام و اوامر و نواهی الهی را پنهان کند. چه بسا کسانی که فضایل اهل بیت(ع) را که در قرآن مجید به صراحت یا اشاره بیان شده» کتمان می‌کنند و آّیات مربوط را به صورت دیگری تفسیر و تأویل می‌کنند نیز مشمول این آیه باشند. این یه همچنین به تجسم اعمال آنان در آخرت اشاره و بیان کرده کسانی که حقیقت را کتمان می‌کنند و هدایا و اموالی از این رهگذر به دست می‌آورند.ء آتش سوزانی به دست آورده‌اند که در روز رستاخیز در شکم‌هایشان وارد می‌شود و آنها را می‌سوزاند؛ همچنان که در آَیةُ ۱۰ سورة است. زودی در شعله‌های آتش (دوزخ) می‌سوزند.» شایان ذکر است که منظور از بهای اندک این نیست که اگر بهای بیشتر می‌گرفتنده خسارت آنان کمتر بود؛ بلکه بدین معناست که هر چه از امور دنیا و اجناس و اغراض و اهداف آن کَرفته شود، جون همه دنیا متاع قلیل است، جیزی جز بهای اندک نیست و خسارت همجنان باقی ست. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج ۱ ص ۴۱۶ ۲ المیزان» جچ۵, ص ۲۰۵ ۳ نمونهء ج ص ۵۸۵ > ۲ المیزان» ج۵ ص ۲۰۵ > ۴- نمونهء ج۰۱» ص ‎۵٩۲‏ و اطیب‌البیان» ج۲» ص ۳۰۳ > ۳ نمونهء ج ۰ ص ۵۸۵ > ه_ تفسیر موضوعی، جه، ص ٣١١ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān, Tafsīr-i Mawḍūʿī.