Surah Al-Ahzaab · Ayah 4·Madanī

4

مَّا مِّن فِى وَمَا ٱلَّٰٓـِٔى مِنْهُنَّ وَمَا ذَٰلِكُمْ وَهُوَ ﴿٤﴾

Translation

Saheeh International

Allah has not made for a man two hearts in his interior. And He has not made your wives whom you declare unlawful your mothers. And he has not made your adopted sons your [true] sons. That is [merely] your saying by your mouths, but Allah says the truth, and He guides to the [right] way.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

ادعاهای بیهوده

در ادامةٌ آیات گذشته که به پیامبر(ص) دستور داده تنها از وحی الهی تبعیت کند و نه از کافران و منافقانء در اینجا گفته شده که پیروی از آنان» انسان را به مشتی خرافات و انحرافات دعوت می‌کند که سه مورد آنها در این آیه بیان شده است. نخست می‌فرماید: «خداوند برای هیچ کس دو دل در درون وجودش نیافریده.» معنی این جملةٌ عمیق این است که انسان یک قلب بیشتر ندارد و در این قلب جز عشق یک معبود نمی‌گنجد. آنها که به شرک و معبودهای متعدد دعوت می‌کنند.ء باید قلب‌های متعددی داشته باشند تا هر یک را کانون عشق معبودی کنند. در حدیفی از امیرالموّمنین علی(ع) در تفسیر این آیه می‌خوانیم: «دوستی ماو دوستی دشمن ما در یک قلب نمی‌گنجد؛ چرا که خدا برای یک انسان دو قلب قرار نداده است که با یکی دوست بدارد و با دیگری دشمن. دوستان ما در دوستی ما خالص‌اند؛ همان گونه که طلا در کوره خالص می‌شود و بدون ناخالصی می‌گردد. هر کس می‌خواهد این حقیقت را بداند. قلب خود را آزمایش کند؛ پس اگر چیزی از محبت دشمنان ما در قلبش با محبت ما آمیخته است. از ما نیست و ما هم از او نیستیم.» قرآن سپس به خرافة دیگری از عصر جاهلیت یعنی ظهار می‌پردازد. توضیح این‌که آتها هنگامی که از همسر خود ناراحت می‌شدند و می‌خواستند به او اظهار تنفر کنند.ء می‌گفتند: «انت عَلیٌ کظهر امی» - یعنی تو نسبت به من مانند پشت مادر منی -و با این گفته همسر را چون مادر خود می‌پنداشتند و این سخن را به منزلة طلاق می‌دانستند. اسلام این برنامة جاهلی را امضا نکرد؛ بلکه برای آن مجازاتی نیز قرار داد؛ بدین صورت که چنین شخصی حق ندارد با همسرش نزدیکی کند تا این که کفارهٌ لازم را بپردازد. اگر کفاره نداد و به سراغ همسر خود نرفت نیز همسر می‌تواند با توسل به حاکم شرع او را به یکی از دو کار وادار کند: یا رسماً و طبق قانون او را طلاق دهد و از او جدا شود یا کفاره دهد و همچون سابق به زندگی زناشویی ادامه دهد. قرأآن سپس به سومین خرافة جاهلی پرداخته» می‌گوید: «فرزندخوانده‌های شما را فرزند حقیقی شما قرار نداده است.»؛ چرا که در عصر جاهلیت معمول بود که بعضی از کودکان را به فرزندی انتخاب می‌کردند و آنها را پسر خود می‌خواندند و به دنبال این نام‌گذاری» تمام حقوقی را که یک پسر از پدر داشت. برای او قائل می‌شدند. اسلام این مقررات غیر منطقی و خرافی را به شدت نفی کرد.