Surah Ash-Shura · Ayah 20·Makkī

20

مَن لَهُۥ فِى وَمَن مِنْهَا وَمَا لَهُۥ فِى مِن ﴿٢٠﴾

Translation

Saheeh International

Whoever desires the harvest of the Hereafter - We increase for him in his harvest. And whoever desires the harvest of this world - We give him thereof, but there is not for him in the Hereafter any share.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

مزرعة دنیا و آخرت

این آیه با یک تشبیه لطیفء» مردم جهان را در برابر روزی‌های پروردگار و چگونگی استفادة از آنهابه کشاورزانی تشبیه کرده که گروهی برای آخرت کشت می‌کنند و گروهی برای دنیا و نتیجةٌ هر یک از این دو زراعت را مشخص کرده است. به فرمودة این آیه» انسان‌ها همگی زارع‌اند و این جهان. مزرعة ماست؛ اعمال ماء بذرهای آن» و امکانات الهی» بارانی است که بر آن می‌بارد. این بذرها اما بسیار متفاوت است: بعضی محصولش نامحدود و جاودانی و درختانش همیشه خرم و سرسبز و پرمیوه است؛ اما بعضی دیگر محصولاتش بسیار کم عمرش کوتاه و زودگذر است و میوه‌هایی تلخ و ناگوار دارد. تعبیر به «یرید» (می‌خواهد) اشاره به تفاوت نیت‌های مردم است و مجموع آیه. شرحی در بارةٌ مواهب و روزی‌های پروردگار در یه پیش است که گروهی از این مواهب به صورت بذرهایی برای آخرت استفاده می‌کنند و گروهی برای تمتع دنیا. جالب توجه این که در مورد کشتکاران آخرت می‌گوید: «به کشت او برکت و افزایش می‌دهیم و بر محصولش می‌افزاییم.»؛ ولی نمی‌گوید از تمتع دنیا نیز بی‌نصیب‌اند؛ اما در مورد کشتکاران دنیا می‌گوید: «کمی از آن به او می‌دهیم؛ اما در آخرت هیچ بهره‌ای ندارد.» به این ترتیب» نه دنیاپرستان به آنچه می‌خواهندء می‌رسند و نه طالبان آخرت از دنیا محروم می‌شوند؛ با این تفاوت که گروه اول با دست خالی به سرای آخرت می‌روند و گروه دوم با دست‌های پر. در روایتی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «کسی که نیتش دنیا باشد» خداوند کار او را پریشان می‌کند و فقر را در برابر او قرار می‌دهد و جز آنچه برای او مقرّر شده. چیزی از دنیا به چنگ نمی‌آورد و کسی که نیتش سرای آخرت باشد. خداوند پراکندگی او را به جمعیت مبدل می‌کند و بی‌نیازی را در قلبش قرار می‌دهد و دنیا در حالی‌که تسلیم اوست. به سراغ او می‌آید.» در واقع اسلام دنیا را هدف نمی‌شمرد؛ بلکه به دنیا همچون یک مزرعه می‌نگرد که محصولش در قیامت چیده خواهد شد. در آیاتی دیگر از قرآن و روایاتی از معصومان(ع) تعبیراتی مشابه تعبیر این آیه آمده است. برای مثال» در آَیةٌ ۲۶۱ سورةٌ بقره» انفاق به بذری تشبیه شده که از آن هفت خوشه برمی‌خیزد و از هر خوشه‌ای یکصد دانه و گاه بیشتر. این نمونةٌ بذرافشانی آخرتی است. در حدیثی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «آیا چیزی مردم را به رو در آتش می‌افکند جز محصولات دروشدة زبان‌های آنها؟!» در حدیث دیگری از امیر موّمنان علی(ع) آمده است: «مال و فرزندان, بهرةٌ این جهان, و عمل صالح» نصیب انسان در آخرت است و گاه خداوند این دو نعمت را برای گروهی با هم جمع می‌کند.» این نکته را نیز از این آیه می‌توان استفاده کرد که دنیا و آخرت هر دو نیاز به تلاش و کوشش دارد و هیچ کدام بی‌زحمت و رنج به دست نمی‌آید؛ همان‌گونه که هیچ محصولی بی‌رنج و زحمت فراهم نمی‌شود. پس چه بهتر که انسان با رنج و زحمتش درختی را پرورش دهد که میوه‌اش شیرین و همیشگی و برقرار باشد؛ نه درختی که زود خزان می‌شود و نابود می‌گردد. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج۰۱۸ ص ۳۸ > ۲ نمونهء ج۰۲۰ ص ۳۹۷ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.