۱۵۲ رابطة اسراف و فساد کردن در زمین

اسراف همان تجاوز از حدٌ قانون آفرینش و تشریع است. روشن است که در یک نظام صحیح هر گونه تجاوز از حده موجب فساد و از هم‌گسیختگی می‌شود. به تعبیر دیگر» سرچشمةٌ فسادء اسراف است» و نتیجةٌ اسرافء» فساد. البته اسراف معنی گسترده‌ای دارد: گاه در موضوعات ساده ای مانند خوردن و آشامیدن است و گاه در انتقام‌گیری و قصاص بیش از حد و گاه در قضاوتی که منجر به دروغ شود و گاه در اعتقادات که منجر به شک و تردید گردد و گاه به معنای برتری‌جویی و استکبار و استثمار آمده و سرانجام به معنای هر گونه گناه است. از اینجا رابطة اسراف و افساد به خوبی روشن می‌شود. به گفتةٌ برخی از مفسران بزرگ» عالم هستی یکپارچه نظم و صلاح است و حتی با تضادی که گاه در میان اجزای آن دیده می‌شود» هماهنگی فراوان دارد. این نظم به سوی اهداف صالحی در جریان است و برای هر یک از اجزای خود» خط سیری را تعیین کرده است. حال اگر یکی از این اجزا از مدار خود خارج شود و راه فساد را پیش گیردء میان آن و سایر اجزای جهان درگیری ایجاد می‌شود. اگر توانستند این جزء نامنظم اسراف کار را به مدار اصلی‌اش باز گردانند» چه بهترء وگرنه نابودش می کنند تا نظام به خط سیر خود ادامه دهد. انسان نیز اگر بر اساس فطرت بر مدار خود حرکت کند و با نظام هستی هماهنگ باشدء به هدف سعادت‌بخشی که برای او مقدر شده» می‌رسد؛ اما اگر از حد خود تجاوز کند و قدم در جادهٌ فساد در زمین بگ‌ذاردء خداوند او را گوشمالی می‌دهد و با حوادث سخت و دردناک به او هشدار می‌دهد؛ اما اگر این موٌثر نیفتاد و فساد در اعماق جان او ریشه دوانیده بود» خداوند صفحةٌ زمین را با عذاب استیصال از لوث وجود او پاک می‌کند. بدین ترتیب روشن می‌شود که چرا خدا در این آیات» اسراف را مترادف با افساد در زمین معرفی کرده است.!