Surah Al-Kahf · Ayah 44·Makkī

44

هُنَالِكَ هُوَ ﴿٤٤﴾

Translation

Saheeh International

There the authority is [completely] for Allah, the Truth. He is best in reward and best in outcome.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

سرپرست حقیقی عالم

ولایت در این آیه به معنای مالکیت تدبیر است. بنابر این تفسیرء معنای آیه این است که در آن زمان که هلاکت و نابودی از هر طرف هجوم آورد و اسباب و علل ظاهری از کار افتادند. عجز و ناتوانی انسانی که خود را مستقل و بی‌نیاز از خدا می‌پنداشت» روشن شد و آشکار گشت که ولایت و سرپرستی و تدبیر امور انسان و هر چیز دیگرء تنها به دست خداست؛ زیرا خدای حقیقی اوست و هر چه که به ظاهر تأثیر و نفوذی در این عالم داردء از آن وجود بی‌نیاز تأثیر می‌پذیرد و تحت ولایت و تدبیر او قرار دارد.

غرور ثروت

در این داستان» ترسیم زنده‌ای از انچه غرور ثروتش می‌نامند» مشاهده می‌کنیم و با سرانجام این غرور که پایانش شرک و کفر استء آشنا می‌شویم. انسان‌های کم‌ظرفیت» هنگامی که به جایی رسیدند و برتری مختصری از نظر مقام و ثروت بر دیگران یافتندء غالبا گرفتار بلای غرور می‌شوند. نخست سعی می‌کنند امکانات خود را به رخ دیگران بکشند و آن را وسیلةٌ برتری‌جویی قرار دهند. این همان است که قرآن با جملة «انا اکثر منک مالاً و اعز نفرا» در آیات پیشین از آن یاد کرده است. عشق و علاقة آنها به دنیا کم‌کم پندار جاودانگی آن را در نظرشان مجسم می‌کند و فریاد «ما اظن ان تبید هذه ابداً» (گمان نمی‌کنم هرگز این باغ نابود شود) را سر می‌دهند! اعتقاد به جاودانگی دنیای مادی» تضاد روشنی با رستاخیز دارد و چنین افرادی به انکار معاد برمی‌خیزند و «ما اظن الساعة قائْمة» (باور نمی‌کنم قیامت بر پا شود) می‌گویند. خودبینی و خودپسندیشان سبب می‌شود که برتری مادی را دلیل بر قرب و نزدیکی خود در درگاه پروردگار بدانند و برای خویش مقام فوق‌العاده‌ای نزد او قائّل شوند و بگویند که اگر به سوی خدا باز گردیم و معاد و آخرتی در کار باشدء جای ما در آنجا از اینجا هم بهتر است. این مراحل چهارگانه - کم و بیش - در زندگی قدرتمندان دنیاپرست دیده می‌شود. در واقع خط سیر انحرافی آنها از دنیاپرستی شروع می‌شود و به شرک و بت‌پرستی و کفر و انکار معاد ختم می‌گردد؛ چرا که قدرت مادی را همچون بتی می‌پرستند و غیر آن را به دست فراموشی می‌سپرند.