Surah Al-Anbiyaa · Ayah 63·Makkī

63

بَلْ هَٰذَا إِن ﴿٦٣﴾

Translation

Saheeh International

He said, "Rather, this - the largest of them - did it, so ask them, if they should [be able to] speak."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

ابراهیم(ع) دروغ نگفت

از آن‌رو که ظاهر سخن ابراهیم(ع) در این آیه با واقعیت تطبیق ندارده و بدین دلیل که ایراهیم»پیامبر و معصوم بوده و هرگز دروغ نمی‌گفته است» مفسران در تفسیر این آیه مطالب گوناگونی گفته‌اند که آنچه از همه بهتر به نظر می‌رسد. این است: ابراهیم(ع) به طور قطع این عمل را به بت بزرگ نسبت داده؛ ولی تمام قراین شهادت می‌دهد که او قصد جدی از این سخن نداشته؛ بلکه می‌خواسته عقاید مسلّم بت‌پرستان را که خرافی و بی‌اساس بوده» به رخ آنها بکشد و به آنها بفهماند که این سنگ و چوب‌های بی‌جان آن‌قدر بی‌عرضه‌اند که حتی نمی‌توانند یک جمله سخن بگویند و از عبادت‌کنندگانشان یاری طلبند؛ تا چه رسد که بخواهند به حل مشکلات انها بیردازند. نظیر این تعبیر در سخنان روزمره فراوان است که برای ابطال کفتار طرفء مسلمات او را به صورت امر یا اخبار یا استفهام در برابرش می‌گذاریم تا محکوم شود و این به هیچ‌وجه دروغ نیست؛ دروغ آن است که قرینه‌ای همراه نداشته باشد. در روایتی از امام صادق(ع) نقل شده است: «ابراهیم این سخن را به خاطر این گفت که می‌خواست افکار آنها را اصلاح کند و به آنها بگوید که چنین کاری از بت‌ها ساخته نیست.» سپس امام اضافه فرمود: «به خدا سوگند. آن بت‌ها دست به چنان کاری نزده بودند و ابراهیم نیز دروغ نگفت.»!