Surah Al-Anbiyaa · Ayah 22·Makkī

22

لَوْ فِيهِمَآ إِلَّا عَمَّا ﴿٢٢﴾

Translation

Saheeh International

Had there been within the heavens and earth gods besides Allah, they both would have been ruined. So exalted is Allah, Lord of the Throne, above what they describe.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

برهان تمانع

این آیه به یکی از دلایل مهم توحید که دانشمندان آن را برهان تمانع نامیده‌انده اشاره دارد. توضیح این‌که ما به وضوح می‌بینیم که عالم وجود از یک قانون پیروی می‌کند و در یک نظام معین قرار دارد و میان اجزای آن تعارض و اختلافی وجود ندارد. این هماهنگی قوانین و نظام‌هاء از این حکایت می‌کند که از مبداً واحدی سرچشمه گرفته؛ چرا که اگر مبدأها متعدد بود و اراده‌ها مختلف» هرگز این هماهنگی وجود نداشت و همان چیزی که قرآن از آن تعبیر به فساد می‌کند» در عالم به وضوح دیده می‌شد. با مطالعة یک کتاب به راحتی می‌توان فهمید که آن را یک نفر نوشته یا نویسنده‌های متعددی داشته است؛ زیرا دو نفر هر قدر هم‌فکر و هم‌سلیقه باشند باز هم دو نفرند و طرز نگارش و سلیقة آنها متفاوت است. اگر همه چیز آنها یکی بوده یک نفر می‌شدند. بنابر این به طور قطع باید تفاوت‌هایی داشته باشند تا بتوانند دو نفر باشند و این تفاوت سرانجام تأثیر خود را خواهد گذاشت. هر قدر این کتاب بزرگ‌تر باشد و در بارةٌ موضوعات متنوع‌تری بحث کند. زودتر این ناهماهنگی احساس می‌شود. کتاب بزرگ آفرینش, با تمام عظمتش» مشمول همین قانون است. اگر در ادارة این جهان» اراده و مبدأهای متعددی دخالت داشتء این هماهنگی امکان‌پذیر نبود. راستی چرا دانشمندان فضایی می‌توانند سفینه‌های فضاپیما را با دقت کامل به فضا بفرستند و قایق ماه‌نشین آن را به دقت در همان محلی که در محاسبات خود پیش‌بینی کرده‌اند» فرود آورند و سپس آن را از آنجا حرکت داده» در محل پیش‌بینی‌شده در زمین بنشانند و حتی برای صدم‌های ثانیه حساب و برنامه‌ریزی کنند؟! اگر دو یا چند آراده در عالم حاکم بودء هر یک اقتضایی داشت و هرکدام اثر دیگری را خنثی می‌کرد و سرانجام جهان به فساد می‌گرایید. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج۰۱۴ ص ۲۶۳ > ۱- المیزان» چ۴ ص ۲۶۳ ۲ اطیب‌البیان» چ۹ ص ۱۵۲ ۳ نمونه, ج۱۳, ص ۳۸۱ > ۳ نمونهء چ۱۳. ص ۳۸۱ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.