Surah Al-Ahqaf · Ayah 4·Makkī

4

مَّا مِن مَاذَا مِنَ أَمْ لَهُمْ فِى مِّن هَٰذَآ أَوْ مِّنْ إِن ﴿٤﴾

Translation

Saheeh International

Say, [O Muhammad], "Have you considered that which you invoke besides Allah? Show me what they have created of the earth; or did they have partnership in [creation of] the heavens? Bring me a scripture [revealed] before this or a [remaining] trace of knowledge, if you should be truthful."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

درخواست آوردن کتاب یا اثری علمی از گذشتگان

از این آیه فهمیده می‌شود که دلیل باید یا جنبة نقلی داشته باشد که از طریق وحی أسمانی است یا جنبة عقلی و منطقی یا شهادت و کواهی دانشمندان. مشرکان که در ادعای خود در مورد بت‌ها نه به وحی و کتاب آسمانی متکی بودندء نه می‌توانند شرکت بت‌ها در آفرینش آسمان‌ها و زمین را اثبات کنند تا از این دلیل عقلی برای اثبات الوهیت آنها استفاده کنند و نه اثری از علوم پیشینیان» گفتةُ آنها را تأیید می‌کند» آیین و مسلک آنها چیزی جز مشتی خرافات زشت و پندارهای دروغین نیست. امام علی(ع) در وصیت معروفش به فرزندش امام حسن مجتبی(ع) فرموده است: «و بدان ای فرزند. اگر پروردگارت را شریکی بود. پیامبران او هم به سوی تو می‌آمدند و آثار پادشاهی و قدرت او را می‌دیدی و افعال و صفات او را می‌شناختی؛ ولی خدای تو یگانه است؛ آن‌گونه که خود خویشتن را وصف کرده است.» خداوند حکیم است و خداوند حکیم حتماً آثار هدایت و فیض دارد؛ هم در عالم تکوین و هم در عالم تشریع. با این حال چگونه ممکن است خدای دیگری وجود داشته باشد که نه آثار صنع او را در پهنة هستی می‌بینیم ونه نشانه‌ای از رسولانش مشاهده می‌کنیم و این هرگز با حکیم بودن او سازگار نیست؛ چرا که مایة محرومیت انسان‌ها از شناخت او و عظمت و قدرتش می‌شود. از این گذشتهء دعوت همة انبیای خداوند یکتاء با فرض وجود دو خدا سازگار نیست؛ زیرا خداوندی که انبیا از طرف او هستند» ممکن نیست مطلب خلافی القا کند و به دروغ دعوت به توحید نماید؛ زیرا این نیز با حکیم بودن سازگار نیست. البته راه اثبات یگانگی خداونده منحصر به این نیست و دلایل دیگری نیز دارد؛ اما اجماع و اتفاق همةٌ انبیا بر دعوت به سوی خداوند یکتا نیز خود دلیل مستقلی است. بنابر این» جملةٌ «ارونی ماذا خلقوا من الارض» (به من نشان دهید چه چیزی از زمین را آفریده‌اند) اشاره به دلیل عقلی, و جملةٌ «ائتونی بکتاب من قبل هذا» (کتابی آسمانی از پیش از این برای من بیاورید) اشاره به وحی آسمانی» و تعبیر «اثارة من علم» (اثر علمی از گذشتگان) اشاره به سنت انبیای گذشته و اوصیای آنان یا آثار دانشمندان پیشین است. در حدیثی از امام باقر(ع) نقل شده که در تفسیر جملةٌ «اثارة من علم» فرموده است: «مقصود از این جمله, علم جانشینان پیامبران است.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج ۲۱ ص ۲۸۸ ۲- پیشین» ص ۲۹۵ ۳ پیشین» ص ۳۰۲ > ۴ پیام قرآن» ج۳ء ص ۱۹۹ ۵ نمونه چ ۲۱ ص ۳۰۲ > ٢- پیشین، ص ٢٩٥ > ۵ نمونه ج ۲۱ ص ۳۰۲ > ۳- پیشین» ص ۲۳۰۲ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Payām-i Qurʾān.