Surah An-Noor · Ayah 45·Madanī

45

مِّن فَمِنْهُم مَّن عَلَىٰ وَمِنْهُم مَّن عَلَىٰ وَمِنْهُم مَّن عَلَىٰٓ مَا إِنَّ عَلَىٰ ﴿٤٥﴾

Translation

Saheeh International

Allah has created every [living] creature from water. And of them are those that move on their bellies, and of them are those that walk on two legs, and of them are those that walk on four. Allah creates what He wills. Indeed, Allah is over all things competent.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

آب؛ مادةٌ اولیة جنبندگان

در این که کلمة «ماء» در این آیه اشاره به چه آبی استء در میان مفسران گفت‌وگو است. در این میان» دو نظر صحیح‌تر به نظر می‌رسد: ۱- منظورء آب نطفه است. مشکلی که در این تفسیر وجود دارده این است که همةٌ جنبندگان, از آب نطفه به وجود نمی‌آیند؛ زیرا حیوانات تک‌سلولی و بعضی دیگر از حیوانات که مصداق جنبنده (دابة) هستند» از طریق تقسیم سلول‌ها به وجود می‌آیند و نه از نطفه؛ مگر این که گفته شود حکم بالا جنبهٌ نوعی دارد و نه عمومی. ۲- منظورء پیدایش نخستین موجود است. طبق بعضی از روایات اسلامی نیز اولین موجودی که خدا آفریده» آب بوده و انسان‌ها را سپس از آن آب آفریده است. همچنین طبق فرضیةٌ علمی جدیدء نخستین جوانة حیات در دریاها ظاهر شده است. تا ۵۰. منافقان؛ در جست‌وجوی نفع خویش, نه تسلیم در برابر خدا و رسول(ص): مفسران برای این آیات» دو شأن نزول ذکر کرده‌اند. ۱- یکی از منافقان با یک مرد یهودی نزاعی داشت. مرد یهودی» منافتی به ظاهر مسلمان را به داوری پیامبر اسلام(ص) خواند؛ اما منافق زیر بار نرشت و او را به داوری کعب بن اشرف بهودی دعوت کرد. طبق بعضی از روایات» به صراحت گفت که ممکن است محمد در مورد ما عدالت را رعاییت نکند. یه نازل شد و این‌گونه اشخاص را سخت مورد سرزنش و مذمت قرار داد. ۲- در میان امیرالموّمنین علی(ع) و یکی از اصحابء» بر سر زمینی که از علی(ع) خریداری کرده بودء اختلافی درگرفت؛ زیرا از آن زمین سنگ‌های بسیار بیرون آمد و خریدار می‌خواست آن را به عنوان معیوب بودن رد کند؛ اما علی(ع) نیپذیرفت و فرمود: میان من و توء پیامبر خدا داوری کند. حَکّم بن ابی‌العاص که از منافقان بودء به خریدار گفت: این کار را نکن؛ چرا که اگر نزد پسر عموی او - یعنی پیامبر - بروی» بی‌شک به نفع او داوری خواهد کرد. این آیه نازل شد و او را سخت نکوهش کرد.؟ در ذیل این آیات روایت شده که یکی از شیعیان خدمت امام باقر(ع) شرفیاب شد و عرض کرد: اگر بین دو نفر از شیعیان اختلافی در قرض یا ارث باشد» یا می‌توانند نزد قاضی حکومت جور بروند؟ حضرت فرمود: «خیر؛ حکم او حکم طاغوت است و اگر حکم او درست هم باشد., عمل به آن حرام است.» آن شخص عرض کرد: پس در این‌گونه موارد چه کنیم؟ حضرت فرمود: «نزد یکی از هم‌مذهبانتان بروید که در حلال و حرام [مطابق اعتقاد] ما صاحب‌نظر است و احکام ما را می‌شناسد. پس به داوری او رضایت دهید؛ چرا که من او را برای شما حَکُم قرار دادم. کسی که چنین شخصی را رد کند. مانند کسی است که ما را رد کرده و کسی که ما را رد کند. مانند کسی است که خدا را رد کرده و کسی که خدا را رد کند. در حد شرک به خداوند است.» از این روایت به دست می‌آید که حکم مجتهد جامع‌الشرایط مانند حکم امامان است و نمی‌توان آن را رد کرد و عمل به حکم غیر مجتهد جامع‌الشرایط واجب نیست.