Surah Al-Baqara · Ayah 275·Madanī

275

ٱلَّذِينَ لَا إِلَّا كَمَا ٱلَّذِى مِنَ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ إِنَّمَا فَمَن مِّن فَلَهُۥ مَا إِلَى وَمَنْ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمْ فِيهَا ﴿٢٧٥﴾

Translation

Saheeh International

Those who consume interest cannot stand [on the Day of Resurrection] except as one stands who is being beaten by Satan into insanity. That is because they say, "Trade is [just] like interest." But Allah has permitted trade and has forbidden interest. So whoever has received an admonition from his Lord and desists may have what is past, and his affair rests with Allah. But whoever returns to [dealing in interest or usury] - those are the companions of the Fire; they will abide eternally therein.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

آثار منفی ربا

این آیه و یات بعد که در بارة ربا استء با آیات پیش که در بارهٌ انفاق است. ارتباط دارد؛ زیرا رباخواری» درست در مقابل صدقه قرار دارد. رباخوار» پول بلاعوض می‌گیرد و انفاق کننده پول بلاعوض می‌دهد. در ضمن» آثار بد رباخواری» در مقابل آثار نیک صدقه و انفاق است. ربا اختلاف طبقاتی و دشمنی می‌آورد و صدقه بر محبت و دوستی می‌افزاید. رباء خون مسکینان را در شیشه می‌کند و صدقه باعث استواری زندگی بیچارگان می‌شود. ربا باعث اختلاف و ناامنی می‌شود و صدقه موجب اتحاد و امنیت. خداوند در این آیات چنان شدتی به کار برده که در بارة هیچ گناهی به کار نبرده است؛ مگر در بارةٌ پذیرفتن حاکمیت دشمنان دین. قرآن در مورد سایر گناهان بزرگ -اگرچه با آنها مخالفت کرده -مانند این دو گناه برخورد نکرده است؛ حتی گناهانی مانند زناء شراب‌خواری» قمارء ظلم و حتی گناهانی بزرگ‌تر از آن؛ چراکه فساد این گناهان از یک یا چند نفر تجاوز نمی‌کند و آثار آن تنها برخی از ابعاد ظاهری زندگی را در بر می‌گیرد؛ بر خلاف ربا و حاکمیت دشمنان دین که آثار بدش اساس دین را از بین می‌برد و زندگی انسانی را تباه کردهء فطرت الهی آدمی را نابود می‌کند. قرآن و معصومین(ع) به شدت با ربا مبارزه کرده‌اند و روایات بسیاری با مضامین شدید در بارةٌ این عمل وارد شده است. از امام صادق(ع) نقل شده است: «گناه گرفتن یک درهم رباء بزرگ‌تر است از این‌که انسان مُحرم در بیت‌ال الحرام هفتاد بار زنا کند.» نیز از ایشان روایت شده است: «ربا از نظر بزرگی گناه. هفتاد بخش دارد که کوچک‌ترین آن مانند گناه کسی است که در بیت‌الله الحرام به مادرش تعرض کند» این آّیه رفتار رباخواران در زندگی را به رفتار دیوانه‌ای تشبیه کرده که نمی‌تواند خوب را از بد جدا کند؛ زیرا او چیزی را برای مدتی به دیگری می‌دهد و در عوض همان را با مقداری زیادتر می‌گیرد و این بر خلاف فطرت و وجدان سالم است. وجدان سالم حکم می‌کند آنچه را که آدمی دارد و به آن نیازی ندارد و دیگران به آن نیازمندند به آنها بدهد و از آنچه آنها دارند» نیازهای خود را برآورده کند. ربا اما یکطرفه است. رباخوار فقط می‌گیرد و ثروتمند می‌شود و دیگران را فقیر و بیچاره می‌کند. این باعث می‌شود که عقل رباخوار از بین رود و دیگر فرقی بین خرید و فروش و ربا نگذارد و فقط به فکر سود شخصی باشد؛ اگر چه دیگران بیچاره شوند. این حالت برای رباخوار پس از مرگ و در قیامت مجسم می‌شود. به همین جهت در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است: «در شب معراج, به مردمی برخوردم که از شدت بزرگی شکم‌هایشان نمی‌توانستند از جایشان بلند شوند. از جبرئیل پرسیدم: اینها چه کسانی هستند؟ گفت: اینها کسانی هستند که (در دنیا) ربا می‌خوردند و خداوند در بارةٌ آنها فرموده: کسانی که ربا می‌خورند. (در قیامت) برنمی‌خیزند مگر مانند کسی که بر اثر تماس شیطان دیوانه شده‌اند و اینان مانند فرعونیان هستند که (در برزخ) هر صبح وشام بر آتش عرضه می‌شوند و می‌گویند: پروردگاراء چه زمانی قیامت بریا می‌شود؟» در روایت دیگری از آن حضرت آمده است: «رباخوار در قیامت دیوانه محشور می‌شود و پاهای خود را به زمین می‌کشد.» سپس حضرت این آیه را تلاوت فرمود: «الذین یأکلون الربوا. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج۲» ص ۴۱۳ ۲ اطیب‌البیان» ج۳» ص ۶۲ ۳- المیزان» ج۲» صص ۴۲۸ - ۴۱۵ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.