Surah Al-Baqara · Ayah 225·Madanī

225

لَّا فِىٓ وَلَٰكِن بِمَا ﴿٢٢٥﴾

Translation

Saheeh International

Allah does not impose blame upon you for what is unintentional in your oaths, but He imposes blame upon you for what your hearts have earned. And Allah is Forgiving and Forbearing.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)also covers 224

سوگندهای بی‌اساس

در شأُن نزول این دو آیه نقل شده که میان داماد و دختر یکی از یاران پیامبر(ص) به نام «عبدالله بن رُواحة» اختلافی روی داد. او سوگند یاد کرد که برای اصلاح کار آنها هیچ گونه دخالتی نکند و در این راه گامی بر ندارد. این دو آیه نازل شد و این‌گونه سوگندها را ممنوع و بی‌اساس شمرد.! از آَیةُ ۲۲۴ استفاده می‌شود که قسم خوردن -به ویژه به خدا - کار پسندیده‌ای نیست. بر اساس این دو آیه و روایات امامان معصوم(ع) که ذیل آن آمده است.ء سوگند در دو مورد ارزش حقوقی ندارد و معتبر نیست: ۱- انسان قسم بخورد که کار واجب یا مستحبّی را ترک کند یا کار حرامی را انجام دهد. در این صورت» سوگند او بی‌ارزش است و عمل نکردن به آن قسم اشکال ندارد. از امام صادق(ع) نقل شده است: «هنگامی که از تو خواسته شد بین دو نفر را آشتی دهی, نگو من قسم خورده‌ام که این کار را نکنم.» ۳- قسم‌هایی که بدون توجه و نیّت قلبی و از روی عصبانیت از چیزی یا اکراه و اجبار دیگران انجام می‌شود و شخص به مفهوم حقیقی قسم توجّهی ندارد. از امام صادق(ع) روایت شده: «سوگند لغو این است که کسی بگوید «نه به خدا» و «بله به خدا»؛ بدون اینکه بخواهد عهدی بیندد.» اگر قسم در غیر این دو مورد بود و شخص حقیقتا قسم خوردء واجب است که بر سوگند خود بماند و اگر قسم را بشکند.ء علاوه بر مجازات اآخروی» کفاره نیز بر او واجب می‌گردد. در روایتی از امام صادق(ع) در بارة قسم دروغ آمده است: «کسی که قسمی بخورد و بداند که دروغ می‌گوید. در حقیقت با خدا جنگیده است.» طبق أَیةُ ‎۸٩‏ سورة مائده, کفارةٌ شکستن سوگنده غذا دادن به ده مسکین یا لباس پوشاندن بر ده نفر نیازمند یا آزاد کردن یک برده است (اکنون که برده وجود ندارده باید یکی از دو کار اول را انجام داد).